Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) powierzyła prof. dr hab. n. med. Jackowi Kotowi kierowanie międzynarodowym zespołem ekspertów zajmujących się problemem choroby dekompresyjnej podczas załogowych misji kosmicznych. Badania będą dotyczyć jednego z najważniejszych zagrożeń zdrowotnych związanych z przyszłą eksploracją Księżyca i innych planet.
Prof. Jacek Kot, kierownik Krajowego Ośrodka Medycyny Hiperbarycznej, Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej GUMed oraz ordynator Kliniki Medycyny Hiperbarycznej i Ratownictwa Morskiego Uniwersyteckiego Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, od lat prowadzi badania nad funkcjonowaniem organizmu człowieka w warunkach podwyższonego ryzyka środowiskowego. Specjalizuje się m.in. w medycynie hiperbarycznej i nurkowej, a jego doświadczenie zostało docenione przez ESA przy tworzeniu zespołu Topical Team on Spaceflight Decompression Sickness for Exploration Missions.
Choroba dekompresyjna wyzwaniem dla przyszłych misji
Choroba dekompresyjna (DCS) jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń medycznych podczas aktywności astronautów poza statkiem kosmicznym (EVA). Ryzyko jej wystąpienia wzrasta szczególnie w kontekście planowanych misji księżycowych i długotrwałych wypraw eksploracyjnych, gdzie możliwości szybkiego leczenia będą bardzo ograniczone.
– DCS została uznana za jedno z kluczowych zagrożeń zdrowotnych dla przyszłych misji eksploracyjnych. Wynika to m.in. z konieczności częstych spacerów kosmicznych oraz ograniczonego dostępu do zaplecza medycznego poza orbitą okołoziemską – zaznacza prof. Jacek Kot.
Międzynarodowy zespół ekspertów
Grupa powołana przez ESA działa w ramach strategii Explore 2040 i skupia specjalistów z wielu krajów Europy oraz Stanów Zjednoczonych. W pracach uczestniczą przedstawiciele środowisk naukowych, badawczych i technologicznych zajmujących się m.in. fizjologią człowieka, medycyną lotniczą, technologiami biomedycznymi oraz badaniami kosmicznymi.
Zespół będzie współpracował również z ekspertami Dyrektoratu ds. Eksploracji i Operacji Załogowych ESA.
Nowe rozwiązania dla bezpieczeństwa astronautów
Celem projektu jest opracowanie rekomendacji i technologii wspierających bezpieczeństwo astronautów podczas przyszłych misji załogowych. Eksperci skoncentrują się m.in. na:
- analizie obecnego stanu wiedzy dotyczącej choroby dekompresyjnej w lotach kosmicznych,
- określeniu najważniejszych kierunków dalszych badań,
- ocenie możliwości europejskich laboratoriów zajmujących się wpływem zmian ciśnienia na organizm człowieka,
- przygotowaniu planu rozwoju nowych technologii dla misji eksploracyjnych.
Prace obejmą także rozwój procedur profilaktycznych i diagnostycznych, takich jak systemy wczesnego wykrywania objawów DCS, metody ograniczania ryzyka podczas spacerów kosmicznych czy procedury kwalifikacji astronautów.
Efekty prac w perspektywie najbliższych lat
Rezultatem działalności zespołu mają być raporty eksperckie, rekomendacje medyczne oraz europejska strategia rozwoju badań i technologii zwiększających bezpieczeństwo uczestników przyszłych misji kosmicznych. Powstaną również wytyczne dotyczące monitorowania stanu zdrowia astronautów podczas lotów i aktywności poza pojazdami kosmicznymi.
Powołanie prof. Jacka Kota na stanowisko przewodniczącego zespołu ESA stanowi ważne wyróżnienie zarówno dla polskich specjalistów medycyny hiperbarycznej, jak i dla środowiska naukowego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
